برخی از اصطلاحات مربوط به مبارزه و داوری کاراته

[Jamal ghalebi]

برخی از اصطلاحات مربوط به مبارزه و داوری
ایپون=یک امتیاز کامل
آکا=قرمز
آوازاته=جمع بستن
اوتاگانی ری=احترام به هم دیگر
تسوکامی=چنگ زدن با دست
جیو=آزاد
جی کان=وقت نگه دار
چوریتسوفومی=مساوی ـ برابر
دوجو شیای=مبارزه داخل باشگاه
سوکو=اعلام شروع مجدد مبارزه
شوشین=داور وسط
شیکاک=اخراج از مبارزه
شیمبان=هیئت ژوری
شین بای=هیئت تجدید نظر نهایی
ضمیمه
آناتا=شما                                                                    
تای شو =کاپیتان تیم
تی = انتها
جوو=نرمی ـ لطافت
چوتومته =یک لحظه صبر کن
چی کارا =قدرت
دوزو=خواهش می کنم
دنشو=اسناد ـمدارک رسمی
اوشی مای =فاصله ی متوسط
اوشیرو کوسای =پا را پشت پای دیگر گذاشتن
آروکو =قدم زدن
اونه گایشی ماس = از شما می خواهم
آئی ساتسو =سلام – درود
آتاتام = گرم کردن
تومای =فاصله ی بلند
کومیته داچی
1)توبی مای سوکی ـ گیاکوسوکی
2)مای سوکی ـ گیاکو سوکی ـ گیاکو مواشی گری
3)مای مای گری ـ مای تسوکی ـ گیاکوسوکی ـ گیاکو مواشی گری
4)مای هیزا گری ـ گیاکو مواشی گری
5)مای سونی اوکه ـ گیاکومواشی گری
**6)مای تسوکی ـ گیاکو سوکی ـ مای ته شیتا ـ گیاکوشیتا ـمای ته سیکن مواشی چودان ـ گیاکو سیکن مواشی ـ گیاکو مواشی گدان ـ مواشی گری جودان(با یک پا)
برخی اصطلاحات کیوکوشین
ری گی=خونسردی و چگونگی مبارزه با حریف
اوکه کائیشی=دفاع همراه با ضربه ی متقابل
توجه:ورود به کلاس با اوس می باشد و بعد نشستن سیزا تا اجازه ی ورود از سوی ارشد کلاس داده شود.
کی هون نوکاتا
1)زنکوتسو داچی:مای گری_یوکوگری_ماواشی گری(با یک پا در حرکت رو به جلو)
2)زنکوتسو داچی:مواشی گری_اورا مواشی گری_کاکوتو گری(با یک پا)
3)زنکوتسوداچی:شوتوسوتوگانمن اوچی_شوتواوچی گانمن اوچی_شوتوساکوتسواوچی_شوتوساکوتسواوچی کومی_شوتوسوتوهیزواوچی_گیا_کوسوکی(تکنیکها با یک دست)
4)زنکوتسوداچی:سوتواوکه_اوچی اوکه_اوراکن شومن_هیجی جودان_تتسوئی اوچی گانمن اوچی(تمام تکنیکها با یک دست)
5)زنکوتسوداچی:جودان اوکه_سوتواوکه اوراکن شومن_هیجی جودان_تتسوئی اوچی گانمن اوچی(تمام تکنیکها با یک دست)
6)سانچین داچی:گدان بارای_اوچی اوکه_اوراکن شومن_هیجی جودان_تتسوئی اوچی گانمن اوچی_گیاکو سوکی
7)سانچین داچی:جودان اوکه_اوچی اوکه_اوراکن شومن_هیجی جودان_تتسوئی اوچی گانمن اوچی_گیاکو سوکی
زنکوتسوداچی:مای که آگه گری_مای گری_جودان اوکه_چودان گیاکوسوکی_مای که آگه گری_سوتومواشی گری_سوتو اوکه_چودان گیاکوسوکی_مای که آگه گری_اوچی مواشی گری_اوچی اوکه_چودان گیاکوسوکی
کاتا
کاتا (Kata) شاخه ای از وزرش کاراته است که برای مقابله با حریف کاربردهای زیادی دارد. کاتا در مجموع اهداف جالب و بسیاری دارد اما اغلب مردم تصور میکنند که این ورزش به نوعی دفاع شخصی است و در زندگی روزمره کاربرد بسیاری دارد.
اما واقعیت این است که کاتا در ورزش های رزمی شاخه معتبری از کاراته است و از نگاهی دیگر رشته ای با قابلیتهای تهاجمی و تدافعی در برابر حریف ذهنی! (به این معنا که مهارتهای فردی در آن مورد توجه قرار می گیرند). استفاده از مشت و ضربات پا و حتی ایستادن در حالتهای مختلف همگی از شاخصه های کاتا هستند.
کاتا کلمه ای ژاپنی است و در لغت به معنی شکل و فرم (form) می باشد. کاتا در واقع الگوهای حرکات تهاجمی و تدافعی را به صورت جزیی در حرکت تکی و یا گروهی تعریف می کند.
این ورزش، در زمانهای بسیار دور ورزشی زیر مجموعه کاراته بوده. استادان کاراته، کاتا را به عنوان شیوه ای برای بالا بردن توانایی، قدرت و تکنیک شاگردانشان به آنها یاد می دادند. شیوه ا ی که با آن بتوانند در برابر دیگران از خود دفاع کنند. اما معنای تکنیک در این ورزش به طور کامل آشکار و بدیهی نیست. سطوح بالای تکنیک فقط پس از گذشت سالها و مهارتهای فراوان فرد مشخص و آشکار می شود و گاهی اوقات هم پس از سپری شدن دوره های تحت آموزش!
اما از مدتها پیش و در دوران کهن کاتا از شیوه های اصولی و حتی زیر بنایی یادگیری و آموزشی کاراته بود. بعضی مواقع فرد سالها باید تمرین می کرد تا به طور کامل آن را یاد بگیرد. متاسفانه امروزه مردم درک درستی از کاتا ندارند و آن را به غلط تعبیر می کنند، بسیاری از اساتید فن هنوز همان شیوه های قدیمی و سنتی را آموزش می دهند. تمرینات خوب اما از نظر ارزشی و طبقه بندی ضعیف. واقعا" جای تاسف دارد! این موضوع مانند آن می ماند که شما یک کتاب عالی و معرکه داشته باشید اما نتوانید آن را بخوانید. با کار و تمرین کاتا مثل یک موجود زنده زندگی میکند. یادگیری تکنیک و فنون، دانستن استخوان بندی و فیزیک انسان، آشنایی با سیستم عصبی و دانستن کمی روانشناسی همگی به پیشرفت در این ورزش کمک میکنند.
کاتای تکی - solo
هر شاخه ای در کاتا اسم مخصوص خودش را دارد. بعضی از آنها نام مبدع خود را دارند، بعضی تصویر کلی آن شاخه کاتا را منتقل می کنند، بسیاری از شاخه های کاتا از "اوکیناوا (Okinanwa)" از اسامی ژاپنی برگرفته شده.
مراحل یادگیری
در هر سطح از یادگیری شما باید شیوه جدیدی از کاتا آشنا میشوید، آغاز یادگیری کاتا با آموزش حرکات به همراه تکنیک ها و تمرینات است. در ابتدا باید هر تکنیکی را به درستی یاد بگیرید، سپس نوبت به تکنیک بعدی میرسد، ذهن شما باید مملو از چیزهای باشد که می بایست یاد بگیرید، این مرحله فیزیکی کاتاست.
سرانجام تمرینات بیش از گذشته اتوماتیک (خودکار) می شوند، با جزییات بیشتر و ریتمیک تر، در این مرحله باید قدرت اصلی و واقعی خود را در تکنیکهایی که یاد گرفته اید را نشان دهید.
مرحله میانی زمانی کامل می شود که یادگیری کاتا تبدیل شود به یک قالب فنی صحیح با قدرت بالا که بدون هیچ دغدغه فکری انجام گیرد. این مرحله، نخست یادگیری کاتای ذهنی است. شاید بتوان کاتا را وجهی از مدیتیشن (Meditation) دانست.
در سطح کمربند مشکی نبرد و پپکار واقعی جلوی چشم ظاهر می شود. باید بتوانید با کاتا زندگی کنید. در ذهنتان باید تجربه کنید که چطور حمله کنید. (البته این امر فقط باید در ذهنتان صورت بگیرد) در این مرحله کاتا جزیی از وجود شماست.
ارتباط کاتا با شاخه های دیگر رزمی
در کاراته اکثر فنون و تکنیکهای کاتا شما را با فنون دیگر نیز آشنا می کند. یادگیری اولیه این ورزش بسیار خیلی و مهم است و به مانند پیش زمینه و الگویی ابتدایی برای آموختن اصولی کاراته است. گروه شاخه های کاتا همه با هم در یک دایره مرتبط هستند، یک نوع کاتا شما را به نوع دیگر ارجاع میدهد که از نظر سطح تکنیکی بالاتر و فنی تر است و هر یک دانش علمی را درباره این ورزش بالا میبرد.
دفاع شخصی - حرکات تدافعی
این حرکات، حرکات رزمی (کاراته ای) هستند که مهارت برای انجام آنها احتیاج به پیش نیازهایی مانند: انجام تمرینهای کششی، تمرینهای بدنسازی و قابلیت انجام آنها با سرعت بالا را دارد.
نکته اینکه، برای انجام تمرینات سعی کنید از شخصی دیگر کمک گیرید، و یا از وسایلی نظیر کیسه بکس یا آدمک مصنوعی استفاده کنید. فراموش نکنید که هیچگاه از این حرکات بجز مواقع دفاع شخصی استفاده نکنید و قبل از تمرینات به پیش نیازها، تغذیه و هماهنگی قبلی با مربی یا پزشک خود توجه داشته باشید.
Mae Geri
مای گری:
ضربه پا به جلو. در این حرکت در حالتی که انگشتان پا به بالا نگه داشته می شوند، ضربه به زیر بدن، سینه یا چونه زده می شود.
برای زدن ضربه مای گری، اول ران پا بالا می آید سپس ضربه نهایی با باز شدن زانو زده می شود. هرچه سرعت بالاتر رود، ضربه بهتر خواهد بود.
برای زدن این ضربه، سعی کنید تا اول انعطاف بدن خود را بالا برید و سپس برای افزایش سرعت در حرکت تمرین کنید.

Mawashi Geri
ماواشی گری:
ضربه نیم دایره ای پا. در این حرکت، پا به صورت نیم دایره باز شده (مانند تصویر) و پای ضربه زننده (از پهلو) بوسیله باز شدن زانو ضربه را به بالا تنه یا صورت می زند.
پا می تواند تا 90 درجه (به صورت قایم) باز شود. ماواشی گری هم نیاز به سرعت بالا و هم انعطاف بدنی دارد.
حفظ تعادل بدنی نیز در زدن این ضربه موثر است. سعی کنید تا طوری تمرین کنید که روی یک پا تا چند دقیقه بتوانید بایستید.
Yoko Geri
یوکو گری:
در این ضربه، پا از مفصل زانو باز می شود، و به سمت صورت یا گردن حریف ضربه وارد می کند. تفاوت یوکو گری با مای گری اینست که در یوکو گری ضربه بالاتر می تواند زده شود، ضربه زننده از پهلو ضربه می زند و ضربه توسط پاشه پا برخورد می کند.

حفظ تعادل، سرعت در عمل و انعطاف پذیری نیز در زدن یک ضربه موفق یوکو گری بسیار موثر هستند.
Ushiro Geri
اوشیرو گری:
ضربه پای پشت. در این ضربه پا به صورت چرخشی به پشت بر می گردد بطوریکه پاشنه به سمت بالا می آید (به زننده ضربه در تصویر توچه کنید).
در اوشیرو گری ضربه اصلا" از پشت زده می شود یعنی بدن به پشت بر می گردد. سرعت عمل و کشش بدن عوامل موثر در موفقیت یک ضربه اوشیرو گری هستند.
قدمت و عمر دست خالي جنگيدن به قدمت خود بشر است
قدمت و عمر دست خالي جنگيدن به قدمت خود بشر (انسان) است. فرم‌هاي مختلف و مرتب ‌شده دست خالي جنگيدن در سراسر دنيا توسعه پيدا كرده است و هركدام منعكس كننده قسمتي از آداب و رسوم ملي مي‌باشد و چيزي كه ما كاراته مي‌ناميم يكي از آنهاست .

عقيده همگان بر اين است كه كاراته از چين ناشي شده و از طريق راه جزاير (ريوكو) به ژاپن آمده است .
در اوائل قرن هفدهم (اوكيناوا) مورد يورش و فتح ژاپني‌ها قرار گرفت . ژاپني‌ها (اوكيناوا) را بيشتر از 250 سال در اشغال داشته و مالكيت و حمل اسلحه را به‌منظور جلوگيري از ايستادگي و مقاومت‌ها ممنوع نموده بودند .
بنابراين مردم ( اوكيناوا) مجبور شدند به خاطر محافظت خودشان در مقابل چپاول غارت و همچنين حمله ژاپني‌ها به مبارزات غير مسلحانه روي آورند و در اين دوره كاراته رونق فراوان پيدا كرد و تا اوايل قرن بيستم در خفا تمرين مي‌شد .
در سال 1922 (گي‌چين فونا كوشي) پروفسور اهل اوكيناوا كاراته را به ژاپن معرفي نمود. او به ژاپن دعوت شده‌بود كه كاراته را به نمايش بگذارد. ژاپني‌ها تحت تأثير او قرار گرفتند و او را تشويق نمودند كه در آن‌جا اقامت كند و اين فن را به آن‌ها بياموزد .
کیمه درکاراته
كی
معنی و مفهوم کی، یکی از مشكل‌ترين مفاهيم در رابطه با فلسفه و تمرين كاراته است. بسياری از كاراته‌كاها مايلند كه بدانند کی واقعاً چيست. كلمه کی از لغت چينی چی‌ نشأت گرفته، در فلسفه چينی، "چی" عبارت است از آنچه كه موجودات جاندار را از بيجان جدا می‌سازد. ولی با پيشرفت فلسفه چينی، مفهوم "چی" معنا و كاربردهای وسيع‌تری به خود گرفت. از برخی نظرات، "چی" اساسی‌ترين و اصلی‌ترين چيزی است كه همه چيز از آن درست شده است. تفاوت بين موجودات در اين نيست كه دارای "چی" باشند يا نه، بلكه تفاوت آنها در اصولی است كه تعيين می‌كند که چی در هر موجود يا شيئی، چگونه سازماندهی شده و چگونه عمل می‌كند.
كاراته‌کای حال حاضر در مورد جنبه‌های تاريخی مفهوم كی زياد حساس نيست. سؤال اين است كه آيا كلمه كی بيانگر چيزی واقعی هست يا نه، و اگر هست، آن چيز چيست. تلاشهای زيادی شده است كه نشان می‌دهد كه كی بعنوان يك پديده موجود عبارت است از "انرژی" يا "چيزی" كه در داخل بدن جريان دارد (به خصوص در مسير كانال‌هايی در بدن به نام "مِريديـِـن). تاكنون، شواهد زيادی در اين رابطه وجود نداشته ولی اين به آن معنا نيست كه "كی" وجود ندارد، مساله اين است كه هنوز شواهد لازم برای ثابت كردن آن به دست نيامده است.
همه كاراته‌كاها باور ندارند كه "كی"، "انرژی" يا "چيزی شبیه به آن" است. برای بعضی از آنها كی عبارت است از يك مفهوم مصلحتی (مثل يك پتو) كه پوشاننده يا در برگيرنده، قصد، حركت آنی، توجه و نيّت است. اگر كسی اين تصوير را كه كی، چيزی است كه می‌تواند انتشار يابد را اجتناب كند، در اين صورت برای توضيح "كی"، بايد جهت فيزيكی و روانشناسی مثبتی، اتخاذ شود. اين مساله می‌تواند سازگاری و كارآيی حركات شخص را به حداكثر رساند و در نتيجه تكنيك‌های قوی‌تر و احساس مثبتی در شخص به وجود می‌آيد.
علی‌رغم انتخاب هر شخص در رابطه با موجوديّت "کی" و اينكه به آن به عنوان چيزی واقعی يا غير واقعی نگاه كند، شكی نيست كه در كاراته مساله فقط دست كاری كردن بدن حريف نيست. مسائل بسیاری ديگردر كاراته اهميّت دارند از جمله زمان‌بندی، تعادل، سرعت، قدرت حمله و به خصوص موقعيّت روانی حريف مقابل. بعلاوه، كاراته سيستمی برای داشتن كنترل فيزيكی روی ديگران نيست، بلكه ابزاری است برای پيشرفت خود شخص. در نتيجه شكی وجود ندارد كه ترويج حالات فيزيكی و روانی مثبت، بخش بسيار مهم كاراته است. باز هم تكرار می‌كنيم، ممكن است بعضی افراد اين ترويج در جهت مثبت را "كی" قلمداد نكنند.
كيمه
تمركز و یا کیمه در كاراته عبارت است از تمركز تمام انرژی بدن در لحظه‌ای كه يك تكنيك به خصوص، با هدف تماس پيدا می‌كند. اين تمركز انرژی در اثر ايجاد فشار و آزاد سازی در عضلات خاص، در زمان صحيح و همچنين خروج هوا از ريه‌ها در حاليكه تكنيك تمام و كامل می‌شود، به وجود می‌آيد. در صورتی كه فشار ناشی از كامل كردن يك تكنيك بيشتر از زمان تعيين شده طولانی شود، "كيمه" آزاد نمی‌شود چرا كه كيمه با سرعت تكنيك ارتباط دارد.حركات كاراته ، قدرت را به سرعت تبديل می‌كنند، بنابراين هنگامی كه ضربه مشت زده می‌شود، اين حركت به تدريج سرعت يافته و در لحظه تماس با هدف، حداكثر سرعت را به خود می‌گيرد. اگر در اين لحظه تمام عضلات تحت فشار بوده و تمركز داشته باشند، تمام نيروی بدن از سرعت به قدرت تبديل شده و كيمه به دست می‌آيد.
هر كسی می‌تواند با استفاده از وزن بدن ضربه مشت يا لگد بزند. اين نوع قدرت، نوعی است كه همه افراد دارند و در موقعيّت‌های روزمره بكار می‌رود و بسته به فيزيك بدن هر شخص متفاوت است. ولی نيرویی كه در تمام تكنيك‌های كاراته به كار می‌رود از ايجاد فشار در عضلات و آزاد سازی آن به وجود می‌آيد و لذا بر وزن و سايز بدن متكی نيست. هر كس، كوچك يا بزرگ اندام، امكان ايجاد نيرو و قدرت زيادی را دارد اگر ياد بگيرد كه از بدن خود به طرز صحيح استفاده كند.
در صورت استفاده صحيح از بدن، شخص می‌تواند به نقطه‌ای برسد كه در آن بدن می‌تواند به حداكثر بازدهی برای اجرای هر تكنيكی برسد. اين نبايد با آنچه كه شخص فكر می‌كند که بازدهی حداكثر است، اشتباه گرفته شود. انعطاف‌پذيری جهت بدست آوردن حداكثر كشش و انقباض در تمام گروه‌های عضلانی كه در حركات گوناگون مورد استفاده قرار می‌گيرند، از اهميّت زيادی برخوردار است، هرچقدر مسافتی كه يك عضله هنگام انقباض و انبساط طی می‌كند بيشتر باشد، سرعت بيشتر شده و در نتيجه قدرت در تكنيك افزايش می‌يابد. بوجود آوردن هماهنگی بسيار حياتی است به اين معنی كه انرژی‌ای در يك نقطه بوجود آمده است و قرار است به نقطه ديگری انتقال يافته با انرژی‌ای كه در نقطه دوّم توليد شده تركيب شود، بايد به وسيله كاراته كا عملی گردد.
برای توصيف كيمه، می‌توان انرژی پنهان بدن را با انرژی نور خورشيد مقايسه كرد. با استفاده از ذره‌بين، نور جمع آوری شده را می‌توان در نقطه كانون عدسی متمركز كرد، آن نور متمركز شده می‌تواند كاغذ، چوب و يا حتی فلز را بسوزاند، ولی قبل از اين مقطع، نور دارای قدرت بسيار ناچيزی است.
بنابر‌اين تمام اجزا و شرايط يك تكنيك صحيح كاراته مانند قدرت, سرعت, بازدم, مركز ثقل, تعادل و... را در يك نقطه متمركز كردن را كيمه می‌نامند.